IJskernen en het verloren WOII-eskadron

Climate change: past and future - Discovering Antarctica

Het onderzoek naar ijskernen, verkregen door boringen in de ijskappen van Groenland en Antarctica is een apart wetenschapsveld. Men beweert dat deze ijskappen, die elk meer dan 1 km dik zijn, meer dan 100.000 jaar oud zijn. Het bewijs daarvoor zou liggen in de zogenaamde jaarringen, en de datering door middel van isotopen. Maar zo waterdicht, of ‘ijsdicht’, zijn die kernen niet.

Eventjes terug naar 15 juli 1942… toen WOII volop bezig was… Een eskadron van 8 Amerikaanse gevechtsvliegtuigen, zes P-38 gevechtsvliegtuigen van het 94ste Gevechtseskadron en twee B-17 bommenwerpers van een Bommenwerperseskadron, is onderweg naar de Britse eilanden langs de “sneeuwbalroute” in het hoge noorden. Door slechte weersomstandigheden worden ze gedwongen terug te keren naar Groenland en een noodlanding te maken op de ijskap. Alle bemanningsleden worden gered. De vliegtuigen worden achtergelaten en verdwijnen onder de sneeuw.

Foto: US Army.

Pas 46 jaar later, in 1988, worden de vliegtuigen herontdekt. Ze liggen onder een pak sneeuw en ijs van maar liefst 80 meter! Dat komt op een gemiddeld jaarlijks aandikken van de ijskap met 1,7 meter.

Het eerste oorlogsvliegtuig dat werd gerecupereerd was een Lockheed P38-F-1-LO Lightning. Na jarenlang graven en smelten van een schacht, en het vliegtuig los te hebben gemaakt uit het ijs, werd het in 1992 bovengehaald. Het vliegtuig werd omgedoopt tot “Glacier Girl” en in 2002 werd, na jarenlange restauratie, de eerste naoorlogse testvlucht gedaan.

De Lockheed P38-F-1-LO Lightning vast in ijs, 80 meter onder het ijskapoppervlak.

Het gebied waar de vliegtuigen werden gevonden, is door de Inuit bekend om z’n grote sneeuwstormen. Als men deze precipitatie zou doortrekken naar de hele ijskap ( gemiddeld 1,2 km dik), dan komt men aan nog geen 1000 jaar. Dan kan men zich gaan vragen stellen of die ijskappen op Groenland en Antarctica eigenlijk niet sneller gevormd werden. Uiteraard moet worden rekening gehouden met de verdunning van de ijslagen door het gewicht van het bovenliggende ijs. Maar de gassen (zoals CO2) en isotopen in de luchtbellen in het ijs kunnen diffuseren, bij de meting van isotopen en het creëren van modellen op basis daarvan, doet men weer een aantal aannames (“omdat […] is het meer waarschijnlijk dat […]”), en de zogenaamde visuele lagen kunnen maanden in plaats van jaren beslaan. De verklaring voor de alternerende banden van lichter en donkerder ijs wordt als volgt verklaard: wanneer in de zomer de zon z’n laagste punt bereikt kan er elke nacht een laagje rijm gevormd worden op de sneeuw, die minder dicht is door sublimatie. Begraven onder de sneeuw van het volgende jaar, wordt deze laag samengedrukt in een lichtere laag dan de wintersneeuw. Als gevolg kunnen alternerende banden van lichter en donkerder ijs gezien worden in een ijskern. [1]

Hierdoor zou men de jaren visueel kunnen tellen. Maar, stel nu dat er een felle sneeuwstorm is, waardoor er enkele meters verse sneeuw valt, en vervolgens passeert er een stofwolk met vulkanische deeltjes, ten gevolg van een vulkaanuitbarsting, waardoor bij een daaropvolgende sneeuwbui de sneeuw aanzienlijk donkerder zal kleuren door aanwezigheid van vulkanisch stof. Dit kan allemaal in eenzelfde winterseizoen. In de zomer kan de toplaag van de sneeuw ook verontreinigd geraken door stof en vuil. Hier houdt men geen rekening mee. IJskernonderzoeker Alley vond wel 15 alternerende “zomerlagen” per jaar in sneeuwkuilen op de Groenlandse ijskap. [2] Men doet een aantal veronderstellingen, en aan de hand daarvan wordt de datering gedaan. Als die veronderstellingen niet kloppen, is er een probleem. Bij de datering van ijskernen kan men dus gerust ernstige vraagtekens plaatsen.


[1] https://en.wikipedia.org/wiki/Ice_core

[2] Alley, R.B., Concerning the deposition and diagenesis of strata in polar firn, Journal of Glaciology 34(118):283–290, 1988

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s